Απόρρητη έκθεση του Εθνικού Συμβουλίου Πληροφοριών των ΗΠΑ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ακόμη και μια μεγάλης κλίμακας επίθεση εναντίον του Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι απίθανο να ανατρέψει το βαθιά εδραιωμένο στρατιωτικό και κληρικό κατεστημένο της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Η έκθεση έρχεται στο φως της δημοσιότητας από την Washington Post και πυροδοτεί κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με τους σχεδιασμούς του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος φαίνεται πως εξετάζει μια παρατεταμένη στρατιωτική εκστρατεία, ακόμη και την αποστολή χερσαίων αμερικανικών δυνάμεων.
Είναι ενδεικτικό πως ενώ αρχικά ο πρόεδρος των ΗΠΑ ισχυριζόταν πως οι στόχοι θα επιτυγχάνονταν ενός λίγων ημερών, πλέον Αμερικανοί αξιωματούχοι κάνουν λόγο για μια επιχείρηση που «μόλις έχει αρχίσει».
Οι επισημάνσεις της έκθεσης του Εθνικού Συμβουλίου Πληροφοριών των ΗΠΑ εγείρουν σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με τον δηλωμένο στόχο του Ντόναλντ Τραμπ να εκκαθαρίσει την ηγεσία του Ιράν και να εγκαταστήσει έναν ηγέτη της επιλογής του στη χώρα της Μέσης Ανατολής.
«Κατακερματισμένη η αντιπολίτευση, απίθανο να αναλάβει την ηγεσία»
Η έκθεση ολοκληρώθηκε περίπου μία εβδομάδα πριν από την έναρξη του πολέμου από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου. Σε αυτήν περιγράφονταν πιθανά σενάρια διαδοχής που θα μπορούσαν να προκύψουν είτε από μια στοχευμένη εκστρατεία κατά της ιρανικής ηγεσίας είτε από μια ευρύτερη επίθεση εναντίον της ηγεσίας και των κρατικών θεσμών της χώρας, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν τα συμπεράσματά της.
Και στις δύο περιπτώσεις, οι υπηρεσίες πληροφοριών κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το κληρικό και στρατιωτικό κατεστημένο του Ιράν θα αντιδρούσε στη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ ακολουθώντας τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα, τα οποία έχουν σχεδιαστεί ώστε να διασφαλίζεται η συνέχεια της εξουσίας.
Το ενδεχόμενο η κατακερματισμένη ιρανική αντιπολίτευση να αναλάβει τον έλεγχο της χώρας χαρακτηρίστηκε «απίθανο», σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι οποίες μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω του απόρρητου χαρακτήρα της έκθεσης.
Ενήμερος ο Τραμπ πριν ξεκινήσει τον πόλεμο στο Ιράν;
Το Εθνικό Συμβούλιο Πληροφοριών (National Intelligence Council – NIC) αποτελείται από έμπειρους αναλυτές που συντάσσουν απόρρητες αξιολογήσεις, οι οποίες αποσκοπούν στο να αποτυπώνουν τη συλλογική εκτίμηση των 18 αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών.
Η CIA παρέπεμψε τις ερωτήσεις στο Γραφείο του Διευθυντή Εθνικών Πληροφοριών, ενώ ο Λευκός Οίκος δεν διευκρίνισε εάν ο πρόεδρος είχε ενημερωθεί για την αξιολόγηση αυτή πριν εγκρίνει τη στρατιωτική επιχείρηση, η οποία επεκτάθηκε γρήγορα προς τα ανατολικά με επιχειρήσεις υποβρυχιακού πολέμου στον Ινδικό Ωκεανό και προς τα δυτικά με αντιπυραυλικές αναμετρήσεις κοντά στην Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ.
«Ο πρόεδρος Τραμπ και η κυβέρνηση έχουν περιγράψει με σαφήνεια τους στόχους τους όσον αφορά την Επιχείρηση Epic Fury: την καταστροφή των βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν και της παραγωγικής τους ικανότητας, την εξουδετέρωση του ναυτικού τους, τον τερματισμό της δυνατότητάς τους να εξοπλίζουν πληρεξούσιες δυνάμεις και την αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου», δήλωσε σε ανακοίνωσή της η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι. «Το ιρανικό καθεστώς συντρίβεται ολοκληρωτικά».
Οι αμφιβολίες των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών σχετικά με το ενδεχόμενο κατάληψης της εξουσίας από την ιρανική αντιπολίτευση έχουν ήδη αναφερθεί στους New York Times και τη Wall Street Journal. Ωστόσο, η εμπλοκή του NIC και οι αναλύσεις του για τα πιθανά αποτελέσματα μικρής και μεγάλης κλίμακας επιθέσεων δεν είχαν δημοσιοποιηθεί μέχρι σήμερα.
Η Σουζάν Μαλόνεϊ, ειδικός στο Ιράν και αντιπρόεδρος του Brookings Institution, δήλωσε ότι η πρόβλεψη του NIC πως οι θεσμοί του Ιράν θα αντέξουν βασίζεται στη βαθιά γνώση που διαθέτει για την Ισλαμική Δημοκρατία. «Ακούγεται σαν μια βαθιά ενημερωμένη αξιολόγηση του ιρανικού συστήματος και των θεσμών και διαδικασιών που έχουν διαμορφωθεί εδώ και πολλά χρόνια», σχολίασε.
Σε εξέλιξη η διαδικασία διαδοχής στο Ιράν
Σε κάθε περίπτωση, η διαδικασία διαδοχής στο Ιράν, την οποία προέβλεπε η έκθεση, φαίνεται να βρίσκεται σε εξέλιξη, υπό την πίεση της εκτεταμένης αεροναυτικής εκστρατείας βομβαρδισμών από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Η αντικατάσταση του Ανώτατου Ηγέτη αποτελεί αρμοδιότητα της ισχυρής κληρικής αρχής του Ιράν, της Συνέλευσης των Εμπειρογνωμόνων. Ωστόσο, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης μέλη των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και άλλοι παράγοντες του μηχανισμού ασφαλείας της χώρας.
Έχει υπάρξει έντονη φημολογία ότι η Συνέλευση θα χρίσει διάδοχο τον γιο του εκλιπόντος Ανώτατου Ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ωστόσο δεν έχει υπάρξει επίσημη ανακοίνωση. Σύμφωνα με δυτικό αξιωματούχο ασφαλείας, οι Φρουροί της Επανάστασης προωθούν την υποψηφιότητα του Χαμενεΐ, αλλά αντιμετωπίζουν αντιδράσεις από άλλους παράγοντες εξουσίας, μεταξύ των οποίων και ο Αλί Λαριτζανί, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν.
Δεν ξέσπασε η εξέγερση που περίμεναν οι ΗΠΑ
Νυν και πρώην Αμερικανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι μέχρι στιγμής δεν διακρίνουν ενδείξεις μαζικής λαϊκής εξέγερσης στο Ιράν ή σοβαρών ρηγμάτων στο εσωτερικό της κυβέρνησης ή των δυνάμεων ασφαλείας που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέο καθεστώς.
Με το κληρικό και στρατιωτικό κατεστημένο του Ιράν να διατηρεί ακόμη τον έλεγχο, ειδικοί εκτιμούν ότι η δυνατότητα του Τραμπ να επιβάλει πολιτικές εξελίξεις είναι περιορισμένη.
«Η υποταγή στον Τραμπ θα ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με όλα όσα πρεσβεύουν», δήλωσε η Χόλι Ντάγκρες, ανώτερη ερευνήτρια στο Washington Institute for Near East Policy. «Τα ανώτερα κλιμάκια του κληρικού κατεστημένου είναι ιδεολογικά προσανατολισμένα και ο τρόπος δράσης τους είναι να αντιστέκονται στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό».
Ο Τραμπ θα μπορούσε να διαδραματίσει ρόλο «ρυθμιστή» αν το καθεστώς κατέρρεε, ωστόσο η έκθεση του NIC δεν θεωρεί ότι η εξουσία του ιρανικού κατεστημένου είναι εύθραυστη.
«Δεν υπάρχει άλλη δύναμη μέσα στο Ιράν που να μπορεί να αντιμετωπίσει την εξουσία που εξακολουθεί να διαθέτει το καθεστώς», δήλωσε η Μαλόνεϊ από το Brookings Institution. «Ακόμη κι αν δεν μπορούν να προβάλουν αποτελεσματικά αυτή την ισχύ εναντίον των γειτόνων τους, σίγουρα μπορούν να κυριαρχούν στο εσωτερικό της χώρας».
