Η απώλεια ακόμη και λίγου ύπνου κάθε βράδυ μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την υγεία, σύμφωνα με νέα μελέτη του Columbia University Vagelos College of Physicians and Surgeons. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ενήλικες που κοιμούνταν περίπου 80 λεπτά λιγότερο κάθε νύχτα για έξι εβδομάδες πήραν κατά μέσο όρο περίπου μισό κιλό, ενώ παράλληλα έγιναν λιγότερο δραστήριοι στην καθημερινότητά τους.
Τα αποτελέσματα ενισχύουν τα ολοένα και περισσότερα επιστημονικά στοιχεία που δείχνουν ότι ο επαρκής ύπνος δεν είναι σημαντικός μόνο για την ξεκούραση, αλλά και για τη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους και τη μείωση του κινδύνου παχυσαρκίας, καρδιαγγειακών νοσημάτων και διαβήτη τύπου 2.
Η επικεφαλής της μελέτης, καθηγήτρια Διατροφικής Ιατρικής Marie-Pierre St-Onge, εξηγεί ότι οι περισσότεροι άνθρωποι παίρνουν σταδιακά βάρος κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής τους. Αν και η σωστή διατροφή και η άσκηση παραμένουν βασικοί παράγοντες πρόληψης, η ίδια τονίζει ότι η σημασία του ύπνου συχνά υποτιμάται, παρότι αποτελεί εξίσου σημαντικό κομμάτι ενός υγιεινού τρόπου ζωής.
Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες μελέτες που συνέδεαν την έλλειψη ύπνου με την παχυσαρκία βασίζονταν σε ακραίες συνθήκες, όπου οι συμμετέχοντες κοιμούνταν μόλις τέσσερις ώρες τη νύχτα.
Οι έρευνες αυτές είχαν δείξει ότι η σοβαρή στέρηση ύπνου αυξάνει την όρεξη και οδηγεί σε υπερκατανάλωση τροφής. Ωστόσο, ένα τόσο περιορισμένο πρόγραμμα ύπνου δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα για τους περισσότερους ανθρώπους.
Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές επέλεξαν να εξετάσουν μια πιο συνηθισμένη κατάσταση: τη χρόνια, ήπια έλλειψη ύπνου, την οποία βιώνει περίπου το 30% των ενηλίκων. Στη μελέτη συμμετείχαν 95 άτομα που συνήθως κοιμούνταν 7 έως 8 ώρες κάθε βράδυ. Για έξι εβδομάδες καθυστερούσαν την ώρα που πήγαιναν για ύπνο κατά 90 λεπτά, ενώ σε μια δεύτερη περίοδο έξι εβδομάδων ακολούθησαν το φυσιολογικό τους πρόγραμμα ύπνου.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της μελέτης, οι συμμετέχοντες φορούσαν ειδικές συσκευές στον καρπό που κατέγραφαν τόσο τον ύπνο όσο και τη φυσική δραστηριότητα. Παράλληλα, οι ερευνητές παρακολουθούσαν το σωματικό βάρος, την περίμετρο μέσης, τη σύσταση του σώματος και τα επίπεδα ορμονών που σχετίζονται με την πείνα και τον κορεσμό.
Παρότι η αύξηση βάρους ήταν σχετικά μικρή –περίπου μισό κιλό– οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι συνέβη μέσα σε μόλις έξι εβδομάδες. Αν αυτό το μοτίβο συνεχιστεί για έναν ολόκληρο χρόνο, η συνολική αύξηση βάρους θα μπορούσε να γίνει κλινικά σημαντική.
Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα ήταν ότι οι συμμετέχοντες περνούσαν περισσότερο χρόνο καθιστοί όταν κοιμούνταν λιγότερο. Συγκεκριμένα, ο ημερήσιος χρόνος αδράνειας αυξήθηκε κατά μέσο όρο κατά 17 λεπτά, ενώ στους άνδρες και στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες η αύξηση έφτασε σχεδόν τα 30 λεπτά την ημέρα. Μάλιστα, η μεγαλύτερη καθιστική ζωή παρέμενε ακόμη και αφού οι ερευνητές υπολόγισαν ότι οι συμμετέχοντες ήταν περισσότερες ώρες ξύπνιοι.
Προηγούμενες μελέτες στην ίδια ομάδα εθελοντών είχαν δείξει ότι η ήπια αλλά παρατεταμένη έλλειψη ύπνου μπορεί να προκαλέσει και άλλες αρνητικές επιπτώσεις. Γυναίκες με αυξημένο καρδιομεταβολικό κίνδυνο εμφάνισαν μεγαλύτερη αντίσταση στην ινσουλίνη, παράγοντα που αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, ενώ σε άτομα με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο παρατηρήθηκε αυξημένη φλεγμονή στην καρδιά.
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι, αν και χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να διευκρινιστούν οι μηχανισμοί, τα μέχρι τώρα στοιχεία δείχνουν πως ακόμη και η μέτρια, χρόνια έλλειψη ύπνου μπορεί να συμβάλει στην αύξηση του σωματικού βάρους και να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης παχυσαρκίας, διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακών νοσημάτων. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η βελτίωση της ποιότητας και της διάρκειας του ύπνου θα πρέπει να θεωρείται βασικό μέτρο πρόληψης για τη συνολική υγεία.
