Ανοιχτές διατηρεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις τέσσερις συστάσεις που είχε απευθύνει στην Ελλάδα το 2025, όπως προκύπτει από την 7η ετήσια έκθεσή της για το Κράτος Δικαίου.
Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι έχουν γίνει βήματα προόδου σε επιμέρους τομείς, μεταξύ των οποίων η λειτουργία του δικαστικού συστήματος, η υλοποίηση της εθνικής στρατηγικής κατά της διαφθοράς και το θεσμικό πλαίσιο για τα μέσα ενημέρωσης.
Την ίδια στιγμή, διαπιστώνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές εκκρεμότητες. Ειδικότερα, ζητά αποτελεσματικότερη διερεύνηση και εκδίκαση των υποθέσεων διαφθοράς, μεγαλύτερη διαφάνεια στις δραστηριότητες άσκησης επιρροής, πρόσθετες εγγυήσεις για την ασφάλεια των δημοσιογράφων και ουσιαστικότερη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Στην έκθεση περιλαμβάνεται, επίσης, αναφορά στην υπόθεση των παρακολουθήσεων, με την Επιτροπή να σημειώνει ότι η δικαστική διερεύνηση ορισμένων πτυχών της χρήσης κατασκοπευτικού λογισμικού βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Πρόοδος στη Δικαιοσύνη, αλλά παραμένουν οι μεγάλες καθυστερήσεις
Στο κεφάλαιο για το δικαστικό σύστημα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει θετικά τις αλλαγές που έγιναν στη διαδικασία διορισμού των επικεφαλής των ανώτατων δικαστηρίων, με τη συμμετοχή και εκπροσώπων του ίδιου του δικαστικού σώματος.
Θετική αξιολόγηση γίνεται και για την εφαρμογή του νέου δικαστικού χάρτη, την ψηφιοποίηση των υπηρεσιών, την ενίσχυση των εισαγγελικών αρχών και τις επενδύσεις στις υποδομές των δικαστηρίων, αρκετές από τις οποίες χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Μέχρι τον Μάιο του 2026 είχαν ολοκληρωθεί 28 από τα συνολικά 39 ορόσημα και τους στόχους του ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης που σχετίζονται με το Κράτος Δικαίου και την επιτάχυνση της απονομής της Δικαιοσύνης.
Οι μεταρρυθμίσεις φαίνεται ότι αρχίζουν να έχουν αντίκτυπο στους χρόνους εκδίκασης, στους οποίους καταγράφονται τα πρώτα σημάδια βελτίωσης. Ωστόσο, οι μεγάλες καθυστερήσεις εξακολουθούν να αποτελούν βασικό πρόβλημα, κυρίως στις αστικές και εμπορικές διαφορές.
Διαφθορά: Ενισχύθηκαν οι μηχανισμοί, όχι όμως και τα αποτελέσματα
Η Κομισιόν αναγνωρίζει την ολοκλήρωση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης κατά της Διαφθοράς για την περίοδο 2022-2025, καθώς και την προετοιμασία του επόμενου σχεδίου.
Στα θετικά περιλαμβάνονται η δημιουργία ψηφιακού μητρώου για την παρακολούθηση των σχετικών υποθέσεων, η ενίσχυση της Ελληνικής Αστυνομίας και των υπηρεσιών που ασχολούνται με τη διαφθορά και το οικονομικό έγκλημα, αλλά και οι αλλαγές στο σύστημα των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης.
Παρά τις παρεμβάσεις αυτές, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο αριθμός των ποινικών διώξεων και των τελεσίδικων αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς παραμένει περιορισμένος. Η ίδια διαπίστωση αφορά και τις υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου.
Ανεπαρκής χαρακτηρίζεται και η πρόοδος στο πεδίο του lobbying. Δεν έχουν προχωρήσει οι απαραίτητες νομοθετικές αλλαγές στον ορισμό του λομπίστα, ενώ περιορισμένη παραμένει και η χρήση του σχετικού μητρώου διαφάνειας.
ΜΜΕ: Θεσμικές αλλαγές, αλλά επιμένουν οι ανησυχίες για την ασφάλεια των δημοσιογράφων
Στον τομέα των μέσων ενημέρωσης, η έκθεση καταγράφει την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων, της χρηματοδότησης και του ανθρώπινου δυναμικού του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης.
Αναφέρεται, επίσης, στη σύσταση οργάνου αυτορρύθμισης των ΜΜΕ, στο νέο πλαίσιο διακυβέρνησης της ΕΡΤ και στις ρυθμίσεις που αποσκοπούν σε μεγαλύτερη διαφάνεια κατά την κατανομή της κρατικής διαφήμισης.
Η Επιτροπή σημειώνει ακόμη ότι βρίσκεται υπό προετοιμασία το εθνικό σχέδιο δράσης για την ασφάλεια των δημοσιογράφων, ενώ προχωρά η ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας για την αντιμετώπιση των καταχρηστικών αγωγών σε βάρος προσώπων που συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο, των λεγόμενων SLAPPs.
Παρά τις εξελίξεις, η Κομισιόν θεωρεί ότι απαιτούνται πρόσθετα μέτρα για την αποτελεσματική προστασία των δημοσιογράφων και, ως εκ τούτου, δεν αποσύρει τη σχετική σύσταση.
Συνταγματική αναθεώρηση, κοινωνία των πολιτών και παρακολουθήσεις
Η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης περιλαμβάνεται επίσης στα ζητήματα που εξετάζει η έκθεση. Μεταξύ των θεμάτων που ενδέχεται να τεθούν στο πλαίσιό της είναι η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, η ευθύνη των κυβερνητικών στελεχών, η προστασία των δημοσιογράφων και η βελτίωση της νομοθετικής διαδικασίας.
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι έχουν γίνει τα πρώτα βήματα για έναν περισσότερο οργανωμένο διάλογο μεταξύ της Πολιτείας και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Δεν θεωρεί, ωστόσο, ότι έχει ακόμη δημιουργηθεί ένα σταθερό και αποτελεσματικό πλαίσιο διαβούλευσης.
Στο ίδιο κεφάλαιο γίνεται σύντομη αναφορά στην υπόθεση των παρακολουθήσεων, με τη διαπίστωση ότι «συνεχίζεται η δικαστική εξέταση ορισμένων πτυχών της χρήσης spyware», χωρίς περαιτέρω σχολιασμό ή αξιολόγηση της υπόθεσης.
ΜακΓκραθ: «Στηρίζουμε το έργο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας»
Σαφές μήνυμα υποστήριξης προς την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έστειλε ο επίτροπος Δικαιοσύνης Μάικλ ΜακΓκραθ κατά τη συνέντευξη Τύπου για την παρουσίαση της έκθεσης.
Ερωτηθείς για τις δηλώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη περί εμπλοκής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στην εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση, υπογράμμισε ότι η EPPO είναι ανεξάρτητη, λειτουργεί βάσει του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πρέπει να υποστηρίζεται από όλα τα κράτη-μέλη.
Ο κ. ΜακΓκραθ ανέφερε ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία επιτελεί ιδιαίτερα σημαντικό έργο για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ε.Ε. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι μέχρι το τέλος του έτους η Επιτροπή σκοπεύει να παρουσιάσει πρόταση για την αναθεώρηση του κανονισμού λειτουργίας της.
Σύμφωνα με την έκθεση, η συνεργασία των ελληνικών Αρχών με την EPPO παραμένει σε γενικές γραμμές αποτελεσματική. Ο αριθμός των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων στην Ελλάδα αυξήθηκε από επτά το 2023 σε δεκατρείς το 2026.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ακόμη ότι τον Απρίλιο του 2026 η Βουλή ήρε την ασυλία 13 βουλευτών έπειτα από σχετικά αιτήματα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, επιτρέποντας τη συνέχιση των ερευνών. Σε τέσσερις άλλες περιπτώσεις, πάντως, δεν δόθηκε η απαιτούμενη άδεια.
Τι ζητά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή από την Ελλάδα
Οι τέσσερις συστάσεις της Κομισιόν προς την Ελλάδα αφορούν:
Την ενίσχυση των ερευνών, των διώξεων και των τελεσίδικων δικαστικών αποφάσεων για υποθέσεις διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένων των υποθέσεων υψηλού επιπέδου.
Την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης του πλαισίου για το lobbying, με σαφέστερο ορισμό του λομπίστα και ουσιαστική εφαρμογή του μητρώου διαφάνειας.
Τη θέσπιση και αποτελεσματική εφαρμογή εγγυήσεων για την ασφάλεια και την προστασία των δημοσιογράφων.
Τη δημιουργία ενός σταθερού και λειτουργικού πλαισίου διαβούλευσης με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.
Μαρινάκης: Η έκθεση επιβεβαιώνει τη σταθερή πρόοδο της Ελλάδας
Σε δήλωσή του, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης χαρακτήρισε την ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τη μοναδική επίσημη και θεσμική αξιολόγηση για την κατάσταση του κράτους δικαίου στα κράτη-μέλη.
Όπως ανέφερε, η φετινή έκθεση επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα συνεχίζει να κινείται προς τα εμπρός με σταθερά βήματα. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις θετικές αναφορές για τα μέσα ενημέρωσης, υποστηρίζοντας ότι η πρόοδος αποτελεί αποτέλεσμα μιας συνεκτικής πολιτικής που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια.
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, οι σχετικές παρεμβάσεις έχουν ως στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας, της θεσμικής λειτουργίας των μέσων ενημέρωσης και της προστασίας των επαγγελματιών της δημοσιογραφίας.
