Μόνο μια μικρή μειοψηφία χωρών της Ε.Ε., όπως έγινε γνωστό την Τετάρτη (26/11), βρίσκεται σε καλό δρόμο για την επίτευξη των στόχων του μπλοκ σχετικά με την ανακύκλωση των αστικών αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης για απορρίμματα συσκευασίας όπως είναι τα πλαστικά, τα μέταλλα και το χαρτί.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με έκθεση από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, η Αυστρία, το Βέλγιο, η Τσεχία, η Δανία, η Γερμανία, η Ιταλία, το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία και η Σλοβενία ηγούνται ως προς την ανακύκλωση, καθώς όλες είναι έτοιμες να επιτύχουν τον στόχο μείωσης των αστικών αποβλήτων κατά 55% και τον στόχο 65% για τα απορρίμματα συσκευασίας έως το 2025, όπως ορίζεται από τη νομοθεσία της Ε.Ε.
📢 New audit report: Many EU countries struggle to meet the targets for reusing and recycling municipal waste, according to the @EUauditors.
🔗 Read the full report on municipal waste management in the EU 👇https://t.co/78atnHR5XS pic.twitter.com/UVaNqAhGuN
— European Court of Auditors (@EUauditors) November 26, 2025
Τα εμπόδια που υπάρχουν στην ανακύκλωση
Παρά την ύπαρξη κανόνων πολιτικής της Ε.Ε. για τα απόβλητα κατά τα τελευταία 50 χρόνια, η κακή παρακολούθηση και η ανεπαρκής επιβολή παραμένουν πρόκληση σε όλο το μπλοκ. Τα απορρίμματα από νοικοκυριά, γραφεία και καταστήματα εξακολουθούν να αποτελούν το 27% των συνολικών αποβλήτων που παράγονται σε όλο την Ε.Ε., με πολλές χώρες να χρησιμοποιούν ακόμα χωματερές για την αποτέφρωση των αποβλήτων τους.
Επιπλέον, αρκετά έργα διαχείρισης αποβλήτων που συγχρηματοδοτούνται από την Ε.Ε., αντιμετώπισαν καθυστερήσεις στην εφαρμογή και υπερβάσεις κόστους, όπως ανέφεραν οι ελεγκτές της Ε.Ε., σημειώνοντας ότι στα κράτη-μέλη που ελέγχθηκαν – μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Πολωνία, η Πορτογαλία και η Ρουμανία – η πρόοδος προς την αποτελεσματική διαχείριση των αστικών αποβλήτων ήταν αργή.
Μεταξύ των εμποδίων ήταν η ανεπαρκής δημόσια χρηματοδότηση, η αδυναμία πλήρους εφαρμογής συστημάτων «επιστροφής εγγύησης», η αύξηση του φόρου ταφής και η εφαρμογή ενός τέλους αποβλήτων που βασίζεται στον όγκο ή το βάρος των παραγόμενων αποβλήτων. Ακόμα, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, τα αστικά απόβλητα ταξινομούνται ανάλογα με διαφορετικούς τύπους υλικών. Με βάση τα στοιχεία που συλλέχθηκαν από τους ελεγκτές της Ε.Ε., τα βιοαπόβλητα, όπως τα βιοδιασπώμενα απορρίμματα κήπων και πάρκων, και το χαρτί ή το χαρτόνι, αντιπροσώπευαν πάνω από τα μισά (55%) των συνολικών αστικών αποβλήτων το 2022. Το πλαστικό αντιπροσώπευε το 10% και το ξύλο το 8%.
Το πρόβλημα με τη βιωσιμότητα στην ανακύκλωση
Οι ελεγκτές της Ε.Ε. εξέφρασαν ανησυχία για τους αγώνες που αντιμετωπίζουν οι βιομηχανίες στην ανακύκλωση σε ορισμένες χώρες της Ε.Ε. λόγω της έλλειψης ζήτησης για ανακυκλωμένα προϊόντα, ιδιαίτερα για τα πλαστικά.
Από την πλευρά του, ο Στεφ Μπλοκ, μέλος του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, ανέφερε: «Η κυκλικότητα είναι βασικός παράγοντας για την υλοποίηση των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης της Ε.Ε. Για την επίτευξη αυτών των στόχων, η Ε.Ε. θα πρέπει να δημιουργήσει τις απαραίτητες συνθήκες για μια βιώσιμη βιομηχανία ανακύκλωσης. Χωρίς μια αποτελεσματική βιομηχανία και αγορά ανακύκλωσης, οι στόχοι ανακύκλωσης διατρέχουν κίνδυνο».
Οι Ευρωπαίοι ανακυκλωτές πλαστικών στην Ε.Ε. έχουν προειδοποιήσει στο παρελθόν ότι ο κλάδος τους αντιμετωπίζει κρίση λόγω της αύξησης του λειτουργικού κόστους που προκαλείται από τις υψηλές τιμές ενέργειας. Επίσης, καταγγέλλουν τις εισαγωγές παρθένων και ανακυκλωμένων πλαστικών χαμηλού κόστους, μαζί με την έλλειψη ζήτησης για προμήθειες των ίδιων υλικών που παράγονται στην Ε.Ε.
Μια προηγούμενη έκθεση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος στήριξε τις ανησυχίες του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίοτ, σημειώνοντας ότι οι αλυσίδες αξίας για τα πλαστικά είναι μη βιώσιμες, δημιουργούν εκπομπές και αυξάνουν τα απόβλητα και τη ρύπανση. Η λύση, όπως υποστηρίζεται, απαιτεί μια πλήρη στροφή σε ένα κυκλικό και βιώσιμο σύστημα πλαστικών.
Πάντως, στη Ρουμανία και στην Πολωνία, οι φορείς εκμετάλλευσης εγκαταστάσεων επεξεργασίας αποβλήτων ανέφεραν έλλειψη εγκαταστάσεων ανακύκλωσης που αγοράζουν ανακτημένα υλικά, όπως δήλωσαν οι ελεγκτές της Ε.Ε.
Η Ε.Ε. ενισχύει την παρακολούθηση
Οι ελεγκτές της Ε.Ε. επεσήμαναν, ακόμα, την έλλειψη πρακτικών παρακολούθησης, σημειώνοντας ότι για περισσότερα από 10 χρόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει διενεργήσει επιτόπιες επισκέψεις συμμόρφωσης στα κράτη-μέλη ενώ βοηθά στη στήριξη των χωρών της Ε.Ε. στις προσπάθειες εφαρμογής τους.
Επίσης, σημειώθηκε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθυστέρησε «πάρα πολύ» στην έναρξη διαδικασιών επί παραβάσει κατά χωρών της Ε.Ε. που απέτυχαν να επιτύχουν τους στόχους του 2008 για την ανακύκλωση, λαμβάνοντας μέτρα μόλις τον Ιούλιο του 2024.
«Καθώς τα κράτη-μέλη υποχρεούνται να αναφέρουν δεδομένα 18 μήνες μετά το έτος αναφοράς [σ.σ. Ιούλιος 2022 για τα δεδομένα του 2020], χρειάστηκαν στην Επιτροπή δύο χρόνια για να κινήσει αυτές τις διαδικασίες κατά 17 κρατών-μελών», αναφέρεται στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Ωστόσο, η Ε.Ε. έχει υιοθετήσει μέτρα στο πλαίσιο της τελευταίας νομοθεσίας της για τα απορρίμματα συσκευασίας για να ενθαρρύνει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις να επαναχρησιμοποιούν και να ανακυκλώνουν.
Ένα σύστημα επιστροφής εγγύησης θα είναι υποχρεωτικό από τον Ιανουάριο του 2029 για ορισμένες μορφές συσκευασίας και τα συστήματα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού είναι υποχρεωτικά για όλες τις συσκευασίες από τον Ιανουάριο του 2025. Τέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ανακοινώσει έναν Νόμο για την Κυκλική Οικονομία το 2026, μια ευκαιρία για να δοθούν επιχειρηματικά κίνητρα.
