Σχεδόν το 40% των νέων περιπτώσεων καρκίνου παγκοσμίως μπορούν δυνητικά να προληφθούν, σύμφωνα με μία από τις πρώτες μελέτες αυτού του είδους, η οποία ανέλυσε δεκάδες τύπους καρκίνου σε σχεδόν 200 χώρες.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι το 2022 περίπου επτά εκατομμύρια διαγνώσεις καρκίνου σχετίζονταν με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου — δηλαδή παράγοντες που μπορούν να αλλάξουν, να ελεγχθούν ή να διαχειριστούν ώστε να μειωθεί η πιθανότητα εμφάνισης της νόσου.
Συνολικά, το κάπνισμα ήταν ο κύριος παράγοντας που συνέβαλε στις περιπτώσεις καρκίνου παγκοσμίως, ακολουθούμενο από λοιμώξεις και την κατανάλωση αλκοόλ. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η αποφυγή τέτοιων παραγόντων κινδύνου αποτελεί «έναν από τους πιο ισχυρούς τρόπους με τους οποίους μπορούμε δυνητικά να μειώσουμε το μελλοντικό φορτίο του καρκίνου», δηλώνει η Hanna Fink, συν-συγγραφέας της μελέτης και επιδημιολόγος καρκίνου στο Διεθνές Γραφείο Έρευνας για τον Καρκίνο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας στη Λυών.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε την Τετάρτη 4/2 στο Nature Medicine.
Ανησυχητική τάση
Ο καρκίνος συνεχίζει να αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες ασθένειας και θανάτου παγκοσμίως, με τις περιπτώσεις να αναμένεται να αυξηθούν τις επόμενες δεκαετίες αν συνεχιστούν οι τρέχουσες τάσεις. Προηγούμενες μελέτες έχουν εκτιμήσει ότι περίπου το 44% των παγκόσμιων θανάτων από καρκίνο μπορούν να αποδοθούν σε αιτίες που μπορούν να αποφευχθούν ή να ελεγχθούν. Οι εκτιμήσεις σχετικά με την προληψιμότητα έχουν επικεντρωθεί κυρίως στον αριθμό των θανάτων παρά των περιπτώσεων και έχουν διερευνήσει κυρίως έναν μόνο παράγοντα κινδύνου, αναφέρει η Fink.
Για να αντιμετωπιστεί αυτό το κενό, η Fink και οι συνεργάτες της εξέτασαν παγκόσμια δεδομένα περιπτώσεων για το 2022 για 36 διαφορετικούς τύπους καρκίνου σε 185 χώρες. Η μελέτη περιλάμβανε 30 τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου που είναι καλά τεκμηριωμένες αιτίες καρκίνου — όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ και οι λοιμώξεις.
Οι ερευνητές συνδύασαν αυτές τις πληροφορίες με δεδομένα από το 2012 που κατέγραφαν την έκθεση των ανθρώπων σε κάθε παράγοντα κινδύνου. Στη συνέχεια, η Fink και οι συνεργάτες της εκτίμησαν το ποσοστό των περιπτώσεων που σχετίζονταν άμεσα με κάθε παράγοντα κινδύνου.
Ποτό και κάπνισμα
Το 2022 καταγράφηκαν συνολικά 18,7 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις καρκίνου παγκοσμίως. Περίπου το 38% — ή 7,1 εκατομμύρια — από αυτές τις περιπτώσεις μπορούσαν να αποδοθούν σε αιτίες που μπορούν να αποφευχθούν. Παγκοσμίως, το κάπνισμα ήταν ο κύριος παράγοντας, ευθύνοντας για περίπου το 15% των προληπτών περιπτώσεων. Ακολουθούσαν οι λοιμώξεις (10%) και η κατανάλωση αλκοόλ (3%). Οι καρκίνοι του πνεύμονα, του στομάχου και του τραχήλου της μήτρας αποτελούσαν σχεδόν το ήμισυ όλων των περιπτώσεων καρκίνου που μπορούσαν να προληφθούν.
Περίπου το 30% από τις 9,2 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις στις γυναίκες θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Περισσότερο από το 11% αυτών σχετιζόταν με λοιμώξεις, όπως αυτές που προκαλούνται από τον ιό HPV — τη βασική αιτία του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Οι περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις σημειώθηκαν σε περιοχές με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα, όπως η υποσαχάρια Αφρική, όπου τα ποσοστά καρκίνου του τραχήλου της μήτρας είναι υψηλότερα. Αντίθετα, το κάπνισμα ήταν η κυρίαρχη αιτία καρκίνου στις γυναίκες σε περιοχές υψηλού εισοδήματος, όπως η Βόρεια Αμερική και η πλειονότητα της Ευρώπης.
Παγκοσμίως, το κάπνισμα ήταν ο μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου για τους άνδρες, υπεύθυνος για σχεδόν το ένα τέταρτο από τις 4,3 εκατομμύρια περιπτώσεις καρκίνου που μπορούσαν να προληφθούν. Παρέμεινε η κύρια αιτία καρκίνου στους άνδρες τόσο σε περιοχές χαμηλού όσο και υψηλού εισοδήματος. Οι λοιμώξεις βρέθηκαν στη δεύτερη θέση — κυρίως σε μέρη της Αφρικής, της Ασίας και της Νότιας Αμερικής — ακολουθούμενες από την κατανάλωση αλκοόλ.
Η μελέτη αποτελεί «ένα εξαιρετικό έργο» που υπογραμμίζει την ανάγκη να ενισχυθούν οι προσπάθειες ελέγχου του καρκίνου, αναφέρει ο David Whiteman, ιατρικός επιδημιολόγος στο Ινστιτούτο Ιατρικής Έρευνας QIMR Berghofer στο Μπρισμπέιν της Αυστραλίας. Προσθέτει ότι το ολοκληρωμένο αυτό σύνολο δεδομένων θα διευκολύνει τους ερευνητές να κάνουν αξιόπιστες συγκρίσεις μεταξύ περιοχών.
Η Fink ελπίζει ότι τα ευρήματα θα χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη στρατηγικών πρόληψης καρκίνου με βάση τους μεγαλύτερους παράγοντες κινδύνου σε διαφορετικές περιοχές για άνδρες και γυναίκες. «Δεν πρόκειται για μια λύση που ταιριάζει σε όλους», τόνισε.
