Την τελευταία του πνοή σε ηλικία 87 ετών άφησε, το μεσημέρι του Σαββάτου (30/5), ο διακεκριμένος βιβλιογράφος, ποιητής, μελετητής και κριτικός λογοτεχνίας, Δημήτρης Δασκαλόπουλος, βυθίζοντας σε πένθος τον πνευματικό κόσμο της Ελλάδας, καθώς υπήρξε μια εμβληματική μορφή των νεοελληνικών γραμμάτων που σφράγισε με την έρευνά του τη μελέτη για το έργο του Κ. Π. Καβάφη και του Γιώργου Σεφέρη.
Η απώλεια του πολυσχιδούς δημιουργού στερεί τη χώρα από έναν κορυφαίο ερευνητή και τεκμηριωτή, ο οποίος πρόσφατα, εντός του 2026, είχε τιμηθεί με το ειδικό Βραβείο «Καβάφη», επιστεγάζοντας μια μακρά διαδρομή γεμάτη διακρίσεις, όπως το Μεγάλο Βραβείο του περιοδικού «Ο Αναγνώστης» το 2021 και η βράβευση από το Ίδρυμα Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών το 2016 για τη συνολική προσφορά του.
Οι πρώτες λογοτεχνικές δάφνες
Γεννημένος στην Πάτρα το 1939, ο εκλιπών πραγματοποίησε σπουδές Νομικής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ). Η επαγγελματική του σταδιοδρομία συνδέθηκε στενά με την Εθνική Τράπεζα, όπου εργάστηκε από το 1962 έως το 1996. Στο πλαίσιο αυτό, το 1970 μετεκπαιδεύτηκε για ένα τετράμηνο στις ΗΠΑ και συγκεκριμένα στη First National Bank του Σικάγου, εμβαθύνοντας σε ζητήματα πιστωτικών καρτών και καταναλωτικής πίστης.
Από το 1981 μέχρι το 1992 ανέλαβε την ευθύνη του Τμήματος Εκδόσεων και Ιστορικού Αρχείου του τραπεζικού ιδρύματος ενώ, παράλληλα, είχε τη διεύθυνση και την αρχισυνταξία του περιοδικού «Εμείς, ο κόσμος της Εθνικής» από το 1984 έως το 1996. Ολοκλήρωσε την τραπεζική του καριέρα κατέχοντας τη θέση του διευθυντή Δημοσίων Σχέσεων από το 1992 μέχρι την αποχώρησή του το 1996.
Η ενασχόλησή του με τον χώρο της λογοτεχνίας εκδηλώθηκε από τα φοιτητικά του χρόνια. Μάλιστα, το 1959, κατά τη διάρκεια των πανεπιστημιακών του σπουδών, κατέκτησε το δεύτερο βραβείο στον παρθενικό πανελλήνιο και παμφοιτητικό διαγωνισμό ποίησης, τον οποίο είχε προκηρύξει το περιοδικό «Πανσπουδαστική» με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από τη γέννηση του Κωστή Παλαμά.
Το πλούσιο συγγραφικό και ακαδημαϊκό έργο του
Ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος προσέφερε ανεκτίμητες υπηρεσίες στην καταγραφή της νεότερης γραμματείας μας. Υπήρξε μόνιμος συνεργάτης της εγκυκλοπαίδειας «Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα», για την οποία συνέταξε περίπου 100 λήμματα που αφορούσαν σε δημιουργούς, περιοδικά και κομβικά ζητήματα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Παρόμοια επιστημονική συνεισφορά είχε στο «Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό» της Εκδοτικής Αθηνών, στις εκδοτικές σειρές «Η Παλαιότερη Πεζογραφία μας», «Η Μεσοπολεμική Πεζογραφία» και «Η Μεταπολεμική Πεζογραφία» των εκδόσεων Σοκόλη, καθώς και στο «Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας» των εκδόσεων Πατάκη.
Για μια εξαετία, από το 1993 έως το 1999, αρθρογραφούσε τακτικά στην εφημερίδα «Τα Νέα» ως κριτικός βιβλίου και επιφυλλιδογράφος. Δοκίμια και μελέτες του φιλοξενήθηκαν στα εγκυρότερα λογοτεχνικά και φιλολογικά έντυπα των τελευταίων δεκαετιών, ενώ μεταφράσεις των έργων του έχουν εκδοθεί στα Αγγλικά, Γαλλικά, Ισπανικά, Γερμανικά, Ολλανδικά, Ιταλικά, Ρουμανικά και Τουρκικά. Παράλληλα, έδωσε το «παρών» σε πολυάριθμα επιστημονικά συνέδρια στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Θεσμικοί ρόλοι και διεθνείς διακρίσεις
Η θεσμική του παρουσία στο πολιτιστικό γίγνεσθαι ήταν εξίσου έντονη. Υπήρξε μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων, καθώς και της Εταιρείας Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας της Σχολής Μωραΐτη. Διατέλεσε αναπληρωματικό μέλος στο Διοικητικό Συμβούλιο του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας, ενώ από το 2000 έως το 2004 υπηρέτησε από τη θέση του αντιπροέδρου στο Εθνικό Κέντρο Βιβλίου. Συμμετείχε ενεργά στις επιτροπές απονομής των Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων, αλλά και των αντίστοιχων βραβείων του περιοδικού «Διαβάζω».
Το 1990 εκπροσώπησε την Ελλάδα στο Δουβλίνο ως μέλος της κριτικής επιτροπής για το Ευρωπαϊκό Αριστείο Λογοτεχνίας. Ακόμα, το 1999 έκανε αποδεκτή την πρόσκληση του Προγράμματος Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Πρίνστον, παραμένοντας εκεί για ένα τρίμηνο ως επισκέπτης ερευνητής. Δίδαξε αντικείμενα που άπτονταν της βιβλιολογίας, της βιβλιογραφίας και των εκδοτικών πρακτικών σε εξειδικευμένα σεμινάρια του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τράπεζας, της Ένωσης Συντακτών Θεσσαλονίκης, καθώς και στα Πανεπιστήμια Κρήτης, Θεσσαλονίκης και Πατρών. Επιπλέον, στο πλαίσιο του Ελεύθερου Πανεπιστημίου της Στοάς του Βιβλίου, παρέδωσε κύκλους μαθημάτων αφιερωμένους στον Καβάφη και τον Σεφέρη.
Η πανεπιστημιακή κοινότητα αναγνώρισε την τεράστια προσφορά του ανακηρύσσοντάς τον επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το 2006, του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών το 2010 και του Πανεπιστημίου Κύπρων το 2023.
Επισημαίνεται ότι η μακρά λίστα των διακρίσεών του περιλαμβάνει το βραβείο από το Ίδρυμα Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών (2015), το Μεγάλο Βραβείο του περιοδικού «Ο Αναγνώστης» (2021), το βραβείο ποίησης «Ζαν Μορεάς» στην Πάτρα (2023), το Βραβείο «Βασίλης Μιχαηλίδης» στην Κύπρο (2023), καθώς και το ειδικό Βραβείο Καβάφη στο Κάιρο (2026), το οποίο του απονεμήθηκε τιμής ένεκεν για την καθοριστική συμβολή του στις καβαφικές σπουδές και την πολυετή συνδρομή του στη διοργάνωση των Καβαφείων από το 1984 έως το 2025.
